Ayhan Tatlıdil
Otodidakt Mucit Sanatçı
Sanat Tarihi Karşılaştırma Kataloğu
Sanatçı tanıtımı
Ayhan Tatlıdil, yaklaşık 30 yıldır bağımsız olarak resim üreten, akademik sanat eğitimi almadan kendi üretim anlayışını ve yöntemlerini geliştiren bir ressamdır. Sanatsal pratiğinde zihinsel imgelerden hareketle üretim, ön eskiz yapmadan doğrudan tuval üzerinde çalışma, üretim sırasında kompozisyonu dönüştürme ve boya yüzeyini farklı araçlarla biçimlendirme öne çıkar.
Tatlıdil'in üretim süreci, önceden belirlenmiş bir görüntünün tuvale aktarılmasından ziyade, çalışma sırasında gelişen ve dönüşen bir yapı gösterir. Sezgi ve doğaçlama, kompozisyonun gelişmesinde önemli rol oynar.
Sanatçı spatula, palet bıçağı ve farklı araçlardan yararlanır. Bazı eserlerinde fırça kullanmadan çalışır. Boya tabakalarını sıyırarak yüzeyde yeni biçimler oluşturur. Ayrıca fırçayı yalnızca boya sürme aracı olarak değil, boya yüzeyini çekme ve sıyırma aracı olarak da kullanır.
Tatlıdil'in özellikle üzerinde durduğu yöntemlerden biri, kılları inceltilmiş fırçayla boya yüzeyinde çizgisel ve dokusal izler oluşturmaktır. Bu yöntem, genel boya sıyırma tekniğinden ayrı bir üretim özelliği olarak ele alınır.
Sanatçının konuları manzara, mağara, kaya oluşumları, su, çiçekler, natürmortlar, figürler ve hayalden oluşturulan çeşitli imgeleri kapsar. Büyük boyutlu tuvaller ve yüzlerce esere ulaşan üretim birikimi de sanat pratiğinin parçalarıdır.
Tatlıdil'in üretiminde ayrıca pareidolik algı önemli bir yer tutar. Beton, taş, ağaç, duvar, çatlak, leke ve farklı dokularda beliren şekillerden yüzler, figürler veya başka imgeler algılayarak bunları zihninde geliştirir ve sanatsal üretimine taşır.
19 temel sanatsal özellik
ST 1. Otodidakt sanatçı
Akademik sanat eğitimi almadan bağımsız deneyim ve uygulamayla üretim geliştirme.
ST 2. Mucit sanatçı
Kişisel üretim yöntemleri ve farklı araç kullanımları geliştirme.
ST 3. Yaklaşık 30 yıllık bağımsız üretim
Uzun yıllara yayılan kişisel çalışma ve deneyim süreci.
ST 4. Yüzlerce eser
Farklı dönemlere, konulara, boyutlara ve teknik uygulamalara yayılan üretim birikimi.
ST 5. Zihinden üretim
Kendi zihinsel imgelerinden hareket ederek resim oluşturma.
ST 6. Görsel referans kullanmama
Fotoğraf veya başka bir görseli kopyalamak yerine kendi zihinsel imgeleminden yararlanma.
ST 7. Ön eskiz yapmadan çalışma
Önceden çizilmiş bir taslağa bağlı kalmadan doğrudan tuval üzerinde üretim.
ST 8. Açık uçlu kompozisyon
Kompozisyonun üretim sürecinde değişime açık olması.
ST 9. Sezgisel üretim
Görsel ve biçimsel kararların çalışma sırasında gelişmesi.
ST 10. Doğaçlamalı üretim
Önceden tamamen belirlenmiş bir plana bağlı kalmadan çalışma.
ST 11. Üretim sırasında kompozisyonu değiştirme
Biçim, renk ve yüzey ilişkilerini çalışma sürecinde yeniden düzenleme.
ST 12. Genel boya sıyırma tekniği
Boya yüzeyinden malzeme kaldırarak veya katmanları açığa çıkararak iz ve biçim oluşturma.
ST 13. Fırçasız üretim
Bazı eserlerde geleneksel fırça kullanmadan farklı araçlarla çalışma.
ST 14. Spatula ve palet bıçağı kullanımı
Bu araçlarla boya uygulama ve yüzey biçimlendirme.
ST 15. Alternatif araçlarla yüzey oluşturma
Araçları farklı işlevlerle kullanarak özgün izler ve dokular oluşturma.
ST 16. Büyük ölçekli çalışmalar
Büyük boyutlu tuvaller üzerinde üretim yapma.
ST 17. Konu ve tür çeşitliliği
Manzara, mağara, kaya, su, çiçek, natürmort, figür ve başka konuları kapsayan üretim alanı.
ST 18. Fırça sıyırma tekniği
Kılları inceltilmiş fırçayı boya yüzeyini çekme ve sıyırma aracı olarak kullanarak çizgisel ve dokusal izler oluşturma.
ST 19. Pareidolik algıdan imge üretimi
Beton, taş, ağaç, duvar, çatlak, leke ve farklı dokulardaki belirsiz şekillerde yüz, figür veya başka imgeler algılama; bunları zihinde geliştirerek sanatsal üretime dönüştürme.
Karşılaştırma yöntemi
Bu katalog, Ayhan Tatlıdil'in 19 temel özelliğini farklı dönemlerden ve ülkelerden ressamların üretim yaklaşımlarıyla karşılaştırmak amacıyla hazırlanmıştır.
Sanatçı kimliği sayfası aynı pratiği dokuz bileşenle özetler. Bu katalog o bileşenleri ayırır ve pareidolik algı ile fırça sıyırma gibi sonradan ayrıca tanımlanan ölçütleri de ekleyerek on dokuz maddeye çıkarır. Dokuz ve on dokuz birbiriyle çelişen iki sayı değil, aynı pratiğin iki farklı ayrıntı düzeyidir.
Listede otodidakt sanatçılar, modern ve çağdaş ressamlar, farklı malzeme ve araçlarla çalışan sanatçılar ile Türk ve Osmanlı resim geleneğinden isimler yer alır.
Her sanatçı için ülke bilgisi, eşleşme sayısı ve ilgili özellik numaraları gösterilmiştir. Özelliklerin uzun açıklamaları önceki bölümde verildiği için listede yalnızca numaralar kullanılmıştır.
Sanatçı listesi
A. Ayhan Tatlıdil
19/19
1. Ayhan Tatlıdil
Şanlıurfa — Türkiye · ST 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15, 16, 17, 18, 19
B. Dört özellik eşleşmesi bulunan sanatçılar
4/19
2. Jackson Pollock
ABD · ST 9, 10, 13, 15
3. Willem de Kooning
Hollanda / ABD · ST 11, 12, 14, 15
4. Pablo Picasso
İspanya · ST 11, 12, 14, 17
5. Vincent van Gogh
Hollanda · ST 9, 10, 14, 17
6. Claude Monet
Fransa · ST 9, 10, 14, 17
7. Francisco de Goya
İspanya · ST 9, 10, 14, 17
8. Jean-Michel Basquiat
ABD · ST 9, 10, 15, 17
9. Arshile Gorky
Ermenistan / ABD · ST 5, 9, 10, 17
10. Philip Guston
Kanada / ABD · ST 9, 10, 11, 17
11. Chaïm Soutine
Belarus / Fransa · ST 9, 10, 14, 17
12. Henri Rousseau
Fransa · ST 1, 5, 9, 17
13. Camille Pissarro
Danimarka Batı Hint Adaları / Fransa · ST 9, 10, 14, 17
14. Pierre Bonnard
Fransa · ST 5, 9, 11, 17
15. Leonardo da Vinci
İtalya · ST 11, 14, 17, 19
C. Üç özellik eşleşmesi bulunan sanatçılar
3/19
16. Madge Gill
İngiltere · ST 1, 5, 9
17. Fikret Mualla
Türkiye · ST 9, 10, 17
18. Martín Ramírez
Meksika / ABD · ST 1, 5, 9
19. Thornton Dial
ABD · ST 1, 14, 15
20. Adolf Wölfli
İsviçre · ST 1, 5, 9
21. Kazuo Shiraga
Japonya · ST 10, 13, 15
22. Jean Dubuffet
Fransa · ST 1, 14, 15
23. Antoni Tàpies
İspanya · ST 12, 14, 15
24. Howard Finster
ABD · ST 1, 5, 17
25. Séraphine Louis
Fransa · ST 1, 5, 9
26. Helen Frankenthaler
ABD · ST 10, 12, 15
27. Anselm Kiefer
Almanya · ST 12, 15, 16
28. Emilio Vedova
İtalya · ST 9, 10, 15
29. Lee Krasner
ABD · ST 9, 10, 11
30. Joan Mitchell
ABD · ST 9, 10, 17
31. Sam Francis
ABD · ST 10, 13, 15
32. Karel Appel
Hollanda · ST 9, 10, 17
33. Jean-Paul Riopelle
Kanada · ST 10, 14, 15
34. Pierre Soulages
Fransa · ST 12, 14, 15
35. Cy Twombly
ABD · ST 9, 10, 15
36. Bedri Rahmi Eyüboğlu
Türkiye · ST 14, 15, 17
37. Gerhard Richter
Almanya · ST 11, 12, 15
38. Per Kirkeby
Danimarka · ST 11, 12, 15
39. Wols
Almanya / Fransa · ST 9, 10, 15
40. Nejad Devrim
Türkiye / Fransa · ST 9, 10, 17
41. Bram Bogart
Hollanda / Belçika · ST 12, 14, 15
42. Mübin Orhon
Türkiye / Fransa · ST 9, 10, 17
43. Frank Auerbach
Almanya / İngiltere · ST 11, 12, 14
44. Robert Motherwell
ABD · ST 9, 10, 17
45. Burhan Doğançay
Türkiye · ST 12, 15, 17
46. Nuri Abaç
Türkiye · ST 5, 9, 17
47. Rembrandt van Rijn
Hollanda · ST 11, 14, 17
48. Peter Paul Rubens
Flandre · ST 11, 14, 17
49. J. M. W. Turner
İngiltere · ST 10, 12, 15
50. Jack Whitten
ABD · ST 12, 14, 15
51. Jean Fautrier
Fransa · ST 12, 14, 15
52. Francis Bacon
İrlanda / İngiltere · ST 11, 14, 17
53. Clyfford Still
ABD · ST 9, 10, 17
54. A. R. Penck
Almanya · ST 9, 10, 17
55. Jasper Johns
ABD · ST 11, 12, 15
56. Jay DeFeo
ABD · ST 12, 14, 15
57. Michelangelo Buonarroti
İtalya · ST 11, 12, 14
58. Raphael
İtalya · ST 11, 14, 17
59. Caravaggio
İtalya · ST 9, 14, 17
60. Johannes Vermeer
Hollanda · ST 11, 14, 17
61. Paul Cézanne
Fransa · ST 11, 14, 17
62. Wassily Kandinsky
Rusya / Almanya / Fransa · ST 9, 10, 17
63. Henri Matisse
Fransa · ST 9, 14, 17
64. Diego Velázquez
İspanya · ST 11, 14, 17
65. Édouard Manet
Fransa · ST 9, 14, 17
66. Edgar Degas
Fransa · ST 12, 14, 17
67. Paul Gauguin
Fransa · ST 9, 14, 17
68. Edvard Munch
Norveç · ST 11, 12, 17
69. Gustav Klimt
Avusturya · ST 12, 15, 17
70. Egon Schiele
Avusturya · ST 9, 14, 17
71. Frida Kahlo
Meksika · ST 5, 9, 17
72. Georgia O’Keeffe
ABD · ST 11, 12, 17
73. Salvador Dalí
İspanya · ST 5, 9, 17
74. René Magritte
Belçika · ST 5, 9, 17
75. Piet Mondrian
Hollanda · ST 9, 11, 17
76. Diego Rivera
Meksika · ST 14, 16, 17
77. José Clemente Orozco
Meksika · ST 14, 16, 17
78. Rufino Tamayo
Meksika · ST 9, 14, 17
79. Marc Chagall
Belarus / Fransa · ST 5, 9, 17
80. Amedeo Modigliani
İtalya / Fransa · ST 9, 14, 17
81. Mark Rothko
Letonya / ABD · ST 10, 12, 17
82. Maurice Utrillo
Fransa · ST 12, 14, 17
83. Odilon Redon
Fransa · ST 5, 9, 17
84. James Ensor
Belçika · ST 9, 10, 17
85. Lyonel Feininger
ABD / Almanya · ST 9, 11, 17
86. Max Ernst
Almanya / Fransa · ST 12, 15, 19
D. İki özellik eşleşmesi bulunan sanatçılar
2/19
87. Bill Traylor
ABD · ST 1, 5
88. Augustin Lesage
Fransa · ST 1, 5
89. Fahrelnissa Zeid
Türkiye / Irak · ST 16, 17
90. Abidin Dino
Türkiye · ST 14, 17
91. James Castle
ABD · ST 1, 15
92. Lonnie Holley
ABD · ST 1, 15
93. Howardena Pindell
ABD · ST 12, 15
94. Alberto Burri
İtalya · ST 12, 15
95. Antoni Clavé
İspanya / Fransa · ST 12, 15
96. Hermann Nitsch
Avusturya · ST 10, 15
97. Yves Klein
Fransa · ST 13, 15
98. Simon Hantaï
Macaristan / Fransa · ST 12, 15
99. Sam Gilliam
ABD · ST 15, 16
100. Alma Thomas
ABD · ST 9, 10
101. Neşet Günal
Türkiye · ST 14, 17
102. Nuri İyem
Türkiye · ST 9, 17
103. Orhan Peker
Türkiye · ST 9, 17
104. Hale Asaf
Türkiye · ST 9, 17
105. Morris Louis
ABD · ST 10, 12
106. Joan Snyder
ABD · ST 12, 15
107. Eren Eyüboğlu
Türkiye / Romanya · ST 9, 17
108. Erol Akyavaş
Türkiye · ST 5, 17
109. Devrim Erbil
Türkiye · ST 9, 17
110. Adnan Çoker
Türkiye · ST 9, 17
111. Lynda Benglis
ABD · ST 12, 15
112. İbrahim Çallı
Türkiye · ST 14, 17
113. Aliye Berger
Türkiye · ST 14, 15
114. Füreya Koral
Türkiye · ST 15, 17
115. Robert Rauschenberg
ABD · ST 12, 15
116. Lucio Fontana
Arjantin / İtalya · ST 12, 15
117. Mimmo Rotella
İtalya · ST 12, 15
118. Turgut Zaim
Türkiye · ST 9, 17
119. Kiki Kogelnik
Avusturya / ABD · ST 15, 17
120. Yolanda Sonnabend
Güney Afrika / İngiltere · ST 11, 14
121. John Keane
İngiltere · ST 11, 14
122. Robert Ryman
ABD · ST 12, 14
123. John Kindness
Kuzey İrlanda · ST 12, 15
124. Gustave Courbet
Fransa · ST 14, 17
125. Albrecht Dürer
Almanya · ST 14, 17
126. David Diao
Çin / ABD · ST 9, 15
127. Charles Henry Alston
ABD · ST 14, 17
128. Mark Bradford
ABD · ST 12, 15
129. Jules Olitski
Ukrayna / ABD · ST 10, 12
130. Agnes Martin
Kanada / ABD · ST 9, 17
131. Harold Garde
ABD · ST 11, 12
132. James Amos Porter
ABD · ST 14, 17
133. Kadar Brock
ABD · ST 11, 12
E. Bir özellik eşleşmesi bulunan sanatçılar
1/19
134. Hoca Ali Rıza
Türkiye · ST 17
135. Şeker Ahmed Paşa
Osmanlı İmparatorluğu · ST 17
136. Eşref Üren
Türkiye · ST 17
137. Osman Hamdi Bey
Osmanlı İmparatorluğu · ST 17
138. Lee Bontecou
ABD · ST 15
139. Piero Manzoni
İtalya · ST 15
140. Enrico Castellani
İtalya · ST 15
141. Nanda Vigo
İtalya · ST 15
Sonuç
Ayhan Tatlıdil'in üretim pratiği, otodidakt yaklaşım, kişisel yöntem geliştirme, zihinsel imgelem, sezgisel ve doğaçlamalı çalışma, boya yüzeyini sıyırma, alternatif araç kullanımı, geniş konu yelpazesi ve pareidolik algıdan imge üretimi gibi farklı boyutları bir araya getirir.
Bu katalog, sanatçının üretim özelliklerini sanat tarihi içindeki farklı örneklerle karşılaştırmak için hazırlanmış bir çalışma çerçevesidir. Listede adları geçen sanatçılar, belirli üretim özellikleri bakımından karşılaştırma havuzuna alınmıştır. Aynı sayıda özelliğin eşleşmesi, sanatçıların aynı üsluba veya aynı üretim yöntemine sahip olduğu anlamına gelmez.